In de keuken vliegen de Franse en vaktechnische termen je soms om de oren. Wat is nu precies het verschil tussen sauteren en sueren? Hoe snijd je groenten brunoise of julienne? En wat betekent het als een recept vraagt om een saus te monteren of te déglaceren?
Of je nu een beginnende thuiskok bent of al jaren met plezier in de pannen roert, een beetje basiskennis van de keukentaal maakt koken een stuk leuker en makkelijker. Wanneer je begrijpt welke techniek er achter een term schuilgaat, lukt een recept niet alleen beter, maar durf je ook sneller zelf te variëren.
Op deze pagina heb ik de meest gebruikte kooktermen, snijtechnieken en keukenvaktermen overzichtelijk voor je op een rij gezet, netjes op alfabetische volgorde. Gebruik de zoekfunctie van je browser (Ctrl + F op Windows of Cmd + F op Mac) om direct naar een specifiek begrip te springen, of blader er rustig doorheen om nieuwe technieken te ontdekken.
Abatis:
Bruikbaar gevogelte-afval, zoals hals, vleugels en maag, vaak gebruikt met selderij, prei, enz.
Abricoter:
Gebak of nagerecht insmeren of bedekken met abrikozengelei.
Aiguillette:
Lang en dun stuk van een eendenfilet. Ook een gedeelte van de rumpsteak.
Al dente:
Beetgaar, nog licht krokant.
Anglaise:
Samenstelling van losgeklopt eiwit, olie, een weinig water, peper en zout. Wordt gebruikt om te paneren, bijvoorbeeld bij kroketten of schnitzels.
Annoncer:
Afroepen van bestellingen (aankondigen).
Appareil:
Het mengsel of de massa (klaar voor gebruik).
Aromaten:
Kruiden en groenten die gebruikt worden om de smaak van een gerecht te verhogen, zoals uien, wortelen, een kruidenbosje of mirepoix.
Arroseren:
Het bedruipen of begieten tijdens het bakken of braden.
Assaisonneren:
Kruiden en op smaak brengen van spijzen.
Aspic:
Vorm waarvan de binnenzijde bekleed wordt met gelei en verder opgevuld wordt.
À vif:
Het schillen van citrusvruchten tot op het vruchtvlees (zonder het witte vlies).
Bain-marie:
Heetwaterbad voor het warm houden of bereiden van sauzen, soepen en groenten.
Barderen:
Het bedekken of omwikkelen van wild en gevogelte met spek vóór het braden.
Beurre manié:
Gekneed mengsel van bloem en boter, bedoeld om een saus of soep te binden.
Blancheren:
Kort koken in ruim kokend water van bijvoorbeeld groenten of pasta.
Bouillon:
Geurig aftreksel van vlees, vis, wild, gevogelte of groenten.
Bouquet garni:
Groente- en kruidenbundel voor het trekken van bouillons en fonds.
Bouquet marmite:
Samengebonden prei, selderij, wortel en ui bestoken met kruidnagel.
Braiser:
Smoren van vlees in een pan met deksel, met gebruik van fond of bouillon.
Brideren:
Opbinden van vlees, wild of gevogelte om een mooie vorm te verkrijgen.
Brunoise:
In fijne blokjes gesneden groenten.
Canapés:
Stukjes toast belegd met delicatessen.
Canneleren:
Met een canneleermesje gleuven of groeven als decoratie aanbrengen.
Cassolette:
Kleine bakjes van porselein.
Chapelure:
Gedroogde, gezeefde broodkruimels.
Chinoise:
In Chinese ruitjes (scheef) gesneden groenten of aardappels.
Chemiseren:
De binnenkant van een vorm (timbaal) bekleden met een laag gelei of ijs.
Chiffonnade:
In zeer fijne reepjes gesneden bladgroenten of kruiden, zoals sla, zuring of munt.
Ciseleren:
Insnijden om het garen te bevorderen of het krimpen tegen te gaan.
Clarifiëren:
Een vloeistof (zoals bouillon of boter) helder maken.
Cocotte:
Vuurvast schoteltje of stoofpannetje.
Concasser:
Grof in blokjes gesneden tomaat (ontveld en ontpit).
Corseren:
Meer smaak en kracht geven aan een gerecht door toevoeging van fumet, glace of kruiden.
Coulis:
Vloeibare puree van vis, vlees, gevogelte of vruchten.
Court-bouillon:
Kruidenbouillon voor het pocheren van vis en schaaldieren.
Crépinette:
Gerechtje ingerold in varkens- of kalfsnet.
Croûtons:
In knoflookolie of boter gebakken blokjes brood.
Crudité:
Rauwkostsalade.
Cuire à la vapeur:
Stomen.
Cuire au four:
Bakken in de oven.
Cuisson:
De mate van garing.
Darne:
Een vismoot; een dikke schijf van een grote, ronde vissoort.
Déglaceren:
Het aanbaksel in de braadpan oplossen met vocht (zoals wijn of bouillon).
Dégraisser:
Het ontvetten van soepen en sauzen.
Dresseren:
Het netjes opmaken van schotels en borden.
Doorbakken:
Kerntemperatuur voor rood vlees: 70°C.
Kerntemperatuur voor kalfsvlees: 77°C.
Kerntemperatuur voor varkensvlees en gevogelte: 85°C.
Douille:
Spuitmondje.
Escalopes:
In dunne, gelijkmatige plakjes gesneden vlees of vis.
Eminceren:
Fijnsnijden of in dunne plakjes snijden van groenten of vlees.
Emonderen:
Groenten of fruit gedurende enkele seconden in kokend water dompelen, koud afspoelen en pellen.
Étuver:
Stoven van producten in eigen vocht met het deksel op de pan.
Farcir / Farceren:
Vullen van vlees, groenten of vis.
Farce:
Mengsel van fijngemalen vlees of vis met kruiden, ei en room.
Flamber:
Flamberen; een gerecht overgieten met sterke drank en deze aansteken.
Fleurons:
Halve maantjes van gebakken bladerdeeg (vaak als garnering).
Foncer:
Een bakblik of taartvorm bekleden met deeg.
Fond:
Sterk ingekookte bouillon als basis voor het maken van sauzen.
Frémir:
Zachtjes tegen de kook aan laten trekken.
Fumer:
Het roken van producten.
Fumet:
Essence; sterk ingekookte fond van vis, vlees, gevogelte of wild.
Galantine:
Koud gerecht van uitgebeend gevogelte of vlees.
Galettes:
Kleine, platte koekjes of pannenkoekjes.
Garniture:
Garnituur en toebehoren voor soepen en hoofdgerechten.
Glacer:
Glans geven aan een gerecht.
Gourmand:
Lekkerbek.
Gourmet:
Fijnproever.
Gratiner:
Gratineren onder een grill om een gerecht van een bruin korstje te voorzien.
Griller:
Vlees, vis, wild of gevogelte op een grillplaat of rooster dichtschroeien.
Grosse pièce:
Het grote hoofdstuk of hoofdgerecht van het menu.
Julienne:
In gelijkmatige, fijne reepjes (luciferformaat) gesneden groenten.
Liaison:
Een mengsel van eidooiers en room bestemd om sauzen of soepen te binden.
Lier:
Binden van soepen of sauzen.
Mariner:
Marineren; producten in een kruidige vloeistof (marinade) leggen om smaak en malsheid te geven.
Marmite:
Hoge kookpot waarvan de diameter kleiner is dan de hoogte, ideaal voor soepen en fonds.
Medium:
Uitsluitend voor rood vlees; kerntemperatuur is 60°C.
Mijoter:
Zachtjes smoren zonder te kleuren, bijvoorbeeld voor kerrie- en paprikapoeder.
Mirepoix:
In gelijke blokjes gesneden groenten als smaakbasis voor soepen en sauzen.
Mise en place:
Verzameling van alle voorbereidingen in de keuken vóór het koken of serveren.
Monteren:
Het afmaken en binden van sauzen door er klontjes koude boter doorheen te kloppen.
Nage:
Court-bouillon waarin schaal- of schelpdieren zijn gekookt en waarin ze ook worden geserveerd.
Napperen:
Gelijkmatig met saus of gelei bedekken.
Papillote:
Producten in bakpapier of aluminiumfolie wikkelen en in de oven gaarmaken.
Pareren:
Overtollige delen wegsnijden, bijvoorbeeld vlees ontdoen van vliezen en zenuwen.
Parures:
Bruikbaar snijafval van vlees of vis om farce of fond van te maken.
Passe-vite:
Roerzeef (voor het maken van gladde puree).
Paupiettes:
Opgerolde lapjes vlees of vis (zoals blinde vinken).
Paysanne:
Snijwijze van groenten in dunne, driehoekige of vierkante plakjes.
Pikeren:
Het insteken van een product (zoals spek of knoflook) in een ander product (zoals vlees).
Pliceren:
Producten (zoals tomaten) enkele seconden in kokend water dompelen, koud spoelen en het velletje verwijderen.
Poche:
Spuitzak.
Pocheren:
Langzaam gaarmaken van een product in vocht dat net onder het kookpunt blijft.
Poêleren:
Langzaam gaarproces in de oven met boter en het deksel op de pan.
Praliné:
Met gekaramelliseerde suiker gebrande noten (vaak fijngemalen tot pasta).
Préparer:
Toebereiden of voorbereiden.
Printanière:
Jonge voorjaarsgroenten.
Profiterole:
Kleine gevulde soesjes.
Puree:
Fijngemaakte, gladde massa van groenten, aardappels of fruit.
Pinceren:
In de oven bruin kleuren van beenderen en groenten voor een donkere fond.
Pulpe:
Vruchten- of groentenpuree (vruchtvlees).
Quartiers:
Kwarten (in vieren snijden).
Quenelles:
Ovale balletjes of rolletjes van bijvoorbeeld mousse, vis of puree, gevormd met twee lepels.
Quiche:
Hartige taart.
Reduceren:
Inkoken van vocht om de smaak te concentreren en de saus dikker te maken.
Roux:
Bindmiddel voor soepen en sauzen, gemaakt van gelijke delen bloem en boter.
Royale:
Gepocheerde eiermassa (vaak in blokjes gesneden als garnituur voor heldere soep).
Rauw of bleu:
Uitsluitend voor rood vlees; kerntemperatuur is 52°C.
Rillette:
Vlees van varken, konijn, gans of gevogelte, langzaam in vet gaargekookt, gepluisd en gemengd met het eigen vet.
Saignant:
Rood van binnen (uitsluitend voor rood vlees; kerntemperatuur is 55°C).
Salpicon:
In kleine blokjes gesneden vlees, vis, gevogelte of groenten, gebonden met een dikke saus.
Sauteren:
Voedsel kort en op hoog vuur bakken/omschudden in boter of olie.
Sauteuse:
Pan met schuine randen en een lange steel om sauzen (zoals bearnaise of hollandaise) te kloppen of vlees en groenten aan te bakken.
Singeren:
Vlees of groenten bestrooien met bloem of kruidenpoeder (zoals kerrie) en meebakken om een saus te binden.
Sorbetière:
Machine om ijs te draaien.
Soufflé:
Een luchtig ovengerecht gemaakt van stijfgeklopt eiwit.
Spoom:
Schuimig sorbetijs waaraan eiwitschuim (en vaak mousserende wijn) wordt toegevoegd.
Sueren:
Groenten zachtjes laten uitzweten in vetstof onder een gesloten deksel, zonder dat ze bruin kleuren.
Suprême:
Een dikke, gebonden witte saus met room, of een filet/borst van gevogelte.
Tartelette:
Kleine taartjes.
Tomater:
Tomatenpuree of verse tomaten toevoegen aan een saus of gerecht.
Tourneren:
Aardappels of groenten met een mesje in een gelijkmatig, ovaal tonmodel snijden.
Trancheren:
In mooie, gelijke plakken snijden (bijvoorbeeld van gebraden vlees of vis).
Tremperen:
Gebak of cake met vocht (zoals suikersiroop of likeur) besprenkelen.
Verjus:
Het zure sap van onrijpe druiven, gebruikt als mild alternatief voor azijn.
Zestes:
Dunne reepjes of rasp van de schil van citrusfruit (zonder het bittere wit).